Hypnotherapie: Zin Of Onzin?

Bijna een jaar geleden bood een lezer van dit blog mij een gratis ontspanningshypnose aan. Hoewel ik het heel attent vond, maakte ik er geen gebruik van: ik ontspan liever op een andere manier. Hypnose wordt in de reguliere psychotherapie bovendien nog maar mondjesmaat gebruikt: er zijn betere alternatieven voorhanden. Maar voor wie er in gelooft, kán hypnotherapie helpen bij het oplossen van bepaalde (psychische) problemen. Wees wel alert…

 

Wat is hypnose?

 

Hypnose lijkt een toestand te zijn die tussen slapen en wakker zijn inzit. Misschien heb je wel eens een hypnoseshow gezien, waarin een hypnotiseur deelnemers in een tranceachtige toestand brengt. Degenen die meedoen, wekken de indruk hun ‘vrije wil’ verloren te zijn (zoals bij slapen). Maar ze hebben nog wel contact met hun omgeving (alsof ze wakker zijn). Na afloop kunnen ze zich niets meer van de show herinneren.

 

Maar wat hypnose nou precíés is? Wetenschappers zijn het er nog niet over eens.

  • De ene groep denkt dat je onder hypnose automatisch reageert op prikkels (zoals het terugtrekken van je hand bij pijn), maar dat je dit niet bewust waarneemt (je voelt de pijn niet). Je bewustzijn en automatische reacties zijn als het ware van elkaar losgekoppeld. Net zoals je soms tijdens het autorijden in gedachten verzonken bent en opeens denkt: hè, ben ik er al?! Kennelijk had je het sturen even overgedragen aan ‘de automatische piloot’.
  • De andere groep denkt dat gehypnotiseerde personen zich helemaal niet in een andere bewustzijnstoestand bevinden, maar zich sociaal wenselijk gedragen. Een hypnotische sessie levert een bepaalde sociale druk op. En veel mensen gedragen zich in zo’n situatie sociaal wenselijker dan ze gedacht hadden (zie bijvoorbeeld het beroemde Milgram-experiment).

De waarheid ligt waarschijnlijk ergens in het midden…

 

In tegenstelling tot grote hypnoseshows, gaat het er bij hypnotherapie overigens niet om dat je dingen doet zonder het te weten. De bedoeling is juist, dat je je goed focust op je doel en de suggesties van de therapeut overneemt. De diepe ontspanning die je bereikt, moet dit bewerkstelligen.

Zie als voorbeeld dit korte Youtube-filmpje:

 

 

Hoe hypnotiseerbaar ben jij?

 

Als je in hypnose gelooft, betekent dit nog niet dat je zelf ook te hypnotiseren bent. Vijf à tien procent van de mensen is namelijk niet vatbaar voor hypnose (of het nou echt is of gefantaseerd). De bekende Stanford Hypnotic Suggestibility Scale bijvoorbeeld, meet dit met twaalf suggesties waarop iemand onder hypnose moet reageren. Denk aan: ‘Je uitgestrekte hand wordt zwaarder en zwaarder en begint naar beneden te vallen’. Negentig à vijfennegentig procent van de mensen reageert dus wél in meer of mindere mate op dit soort suggesties. Hun score blijft bovendien hetzelfde bij hertests jaren later.

Maar of dit ook bewijst dat ze écht gehypnotiseerd zijn of zich sociaal wenselijk gedroegen? Mensen met een hoge score voor hypnotiseerbaarheid, blijken bijvoorbeeld ook hoog te scoren op fantasierijkheid; de bereidheid om op de suggesties van een hypnotiseur in te gaan; en het willen hebben van een verklaring voor onbegrepen klachten en problemen. Aan de andere kant zijn er waarschijnlijk ook mensen die onterecht laag scoren omdat ze niet gehypnotiseerd wíllen worden. Omdat al dit soort factoren meespelen, is het onderzoeken van de betrouwbaarheid van hypnose een lastige kwestie.

 

Wat heb je aan hypnose?

 

Maar of hypnose nu echt is of gefantaseerd, het belangrijkste is of je er wat aan hebt. En dat hebben sommige mensen, al zijn de bewezen effecten beperkt. Voor wie voldoende hypnotiseerbaar is (of dat in ieder geval zelf zo ervaart) kan het bijvoorbeeld helpen om acute pijn te verminderen, zoals bij brandwonden en operaties. Dit blijkt uit wetenschappelijk onderzoek. De gevonden effecten op chronische pijn (zoals migraine en gewrichtspijn) zijn minder duidelijk en in elk geval niet groter dan bij andere ontspanningsoefeningen. In combinatie met cognitieve gedragstherapie lijken de effecten groter.

Ook passen zorgverleners hypnose soms toe bij conversiestoornissen (een psychische aandoening waardoor sommige delen van het lichaam tijdelijk niet goed werken). Maar het schaarse onderzoek dat hiernaar is gedaan, laat beperkte effecten zien. Succesvoller is in dit geval gedragstherapie in combinatie met fysiotherapie.

Lange tijd werd ook gedacht dat je met hypnose getuigen kon helpen om zich een voorval beter te herinneren. De herinneringen kwamen wel, maar bij nader onderzoek bleken de meeste toch verkeerd te zijn. Terwijl de getuigen die gehypnotiseerd waren, juist extra overtuigd waren van de juistheid van hun verkeerde herinneringen.

 

In hypnotherapie?

 

Ondanks dat de geneeskundige werking van hypnose in beperkte mate is aangetoond, claimen veel hypnotiseurs zo ongeveer alle (psychische) problemen te kunnen oplossen.

Maar in de reguliere psychotherapie wordt hypnose nog maar weinig toegepast. Behandelaars gebruiken vaak cognitieve gedragstherapie: een methode die wél onomstotelijk bewezen effectief is om klachten als angst, depressie, onzekerheid en verslaving aan te pakken. Voor de aanpak van fobieën is exposure therapie het meest gangbaar, waarbij psychologen je stapsgewijs blootstellen aan spinnen, muizen, of iets anders wat je vreest.

Omdat algemeen aanvaard wetenschappelijk bewijs voor de geneeskundige werking van hypnose ontbreekt, valt hypnotherapie onder de alternatieve geneeswijzen. Dat wil zeggen: het werkt waarschijnlijk vooral dankzij het placebo-effect (als je gelooft dat het werkt, dan werkt het). Dit verklaart overigens ook een deel van het succes van reguliere psychotherapie (en sommige medicijnen).

Dus als je in hypnose gelooft, kan hypnotherapie bij sommige (psychische) klachten helpen. Zelf zou ik mijn vertrouwen dan – zéker bij grotere psychische problemen – alleen schenken aan iemand die daarvoor voldoende psychologisch of medisch geschoold is; een BIG-registratie heeft (een wettelijk beschermde titel voor zorgverleners); bij een beroepsvereniging is aangesloten, vergoed wordt via de aanvullende verzekering en goede reviews heeft. Helaas schort het daar bij veel aanbieders van hypnotherapie aan…

Een goede vraag is ook: ‘Kan deze beoefenaar me helpen zonder hypnose te gebruiken?’ Als het antwoord ‘nee’ is, kijk dan nog even verder.

 

Hypnose en hypnotherapie: sta jij er voor open of heb jij er ervaring mee?

 

[Bronnen: Psychologie, Marc Brysbaert; Kwakzalverij.nl; Hypnotherapie.nl; Wikipedia.org]
20 Reacties
  • Diana Vergouwen-Koenekoop
    december 30, 2017

    Goedendag Miriam, de aanbieding is nog steeds geldig 😉 En hoe weet je of je naar een goede hypnotherapeut gaat? Je kan bijvoorbeeld de website van de NBVH checken. https://www.hypnotherapie.nl Daar vind je adressen van hypnotherapeuten die minimaal een 3-jarige opleiding hebben gevolgd, jaarlijks bijscholing volgen en beschikken over psychosociale basiskennis. En de kans is groot dat je de therapie vergoed krijgt als je aanvullend verzekerd bent omdat deze hypnotherapeuten vanwege deze kennis en professionele kunde een AGB code hebben gekregen.

    • Miriam
      januari 2, 2018

      Dank je wel! 😉 Ook voor de verwijzing!

  • Roland
    december 29, 2017

    Ik heb een zeer ruime ervaring mee en kan het iedereen van harte aanraden. Ga dan wel naar iemand die een behoorlijke opleiding heeft op dit gebied.

  • Verena
    december 29, 2017

    Het lijkt me heel interessant, maar ook wat eng omdat je de controle over je lijf verliest

  • Eke
    december 29, 2017

    Ik zou niet zo snel gebruik maken van Hypnose o.i.d. Ik ben van mening dat als je problemen in je leven hebt, je iets moet veranderen aan de oorzaak hiervan en dat werkt het beste d.m.v. gedragstherapie.

    • Petra
      januari 6, 2018

      Daar ben ik het mee eens, als je problemen in je leven hebt, ga je naar de oorzaak. Juist dat kan met hypnose heel goed (als je tenminste iemand kiest met een degelijke opleiding). Mijn ervaring is dat het werken met hypnose juist meer in de emotionele lagen doorwerkt dan dat er over gepraat wordt of dat gedrag aan gepast moet worden.

  • Nicole Orriëns
    december 28, 2017

    Ik denk dat als het goed gedaan wordt, het zeker wel waarde kan hebben.

  • Susan
    december 28, 2017

    Dit is totaal niks voor mij, haha! Controlefreak eersteklas. Zou het echt nooit doen!

    • Yvonne
      januari 2, 2018

      Ook al ben je onder hypnose, je houdt altijd de controle. Je onderbewuste accepteert alleen wat goed is voor jou.

  • Marjolein
    december 28, 2017

    Ik blijf het ook heel intrigerend en interessant vinden. Ook wel nieuwsgierig of ik zelf überhaupt gehypnotixeerd zou kunnen worden. Leuke blog en heb het met plezier gelezen

  • Mariëlle | Me-licious
    december 28, 2017

    Ik geloof best in hypnose, of het mij gaat helpen in mijn dagelijkse leven of bij bepaalde problemen? Nee, daar geloof ik niet in. Ik denk namelijk dat je heel goed zelf je problemen op kunt lossen. Denk bijvoorbeeld aan mediteren. Dit is ook een vorm van trance, maar dit doe je zelf. In het begin vergt het een hoop oefening, maar je zult zien dat als je het langer toepast je er baat bij hebt.

    • Miriam
      december 28, 2017

      Fijn dat je zoveel aan meditatie hebt! Dat je (met deze ontspanningstechniek) al je (psychische) problemen zelf kunt oplossen, vind ik erg optimistisch ingeschat. Iets als een (zware) depressie of alcoholverslaving te boven komen, lukt bijvoorbeeld bijna niemand zonder professionele, psychologische hulp.

  • Tamara
    december 28, 2017

    Ik denk dat het voor veel mensen een grijs gebied is om zoiets te willen proberen. Ik zou het zelf ook niet zo snel doen.

  • Vera
    december 27, 2017

    Heel interessant stuk! Lijkt me heel vreemd om gehypnotiseerd te zijn.

  • Jan C Visser
    december 27, 2017

    Wanneer mensen zich langere tijd concentreren op één punt, één gedachte, één handeling, geraken zij vaak in trance. Dat kan zijn bij het lezen van een boek, het kijken van TV of als je lang in de auto zit. Maar ook als je in de klas zit en je verveelt en voor je uit gaat staren kan trance het gevolg zijn.
    Voor therapeuten is het voordeel van trance dat trance de beleving vergroot. Trance magnifies. Sommige interventies die een therapeut kan toepassen worden daarmee effectiever. Therapeuten die over een uitgebreid repertoire beschikken en mensen makkelijk in trance kunnen brengen behoren daardoor tot de meest effectieve therapeuten. Daarvoor hoef je niet in hypnose te geloven. En vanwege het grote repertoire van deze therapeuten is trance nooit een doel op zich en zeker niet noodzakelijk voor een geslaagde therapie.
    Het placebo effect, geloven dat het helpt als je gelooft dat het helpt, treed op bij iedere vorm van therapie, hypnotherapie is daar geen uitzondering op.
    Het artikel doet me denken aan een oud grapje van Wim Kan over de Paus die omstreden uitspraken deed over seks: ‘Als je niet met het spelletje meedoet, moet je je ook niet met de spelregels bemoeien’.

    • Miriam
      december 28, 2017

      Bedankt dat je de moeite hebt genomen om het onderwerp vanuit de hypnotiseur te belichten. Doel van mijn blog is het delen van de wetenschappelijke kennis op dit gebied. Daarvoor hoef ik zelf geen ervaringsdeskundige te zijn. Maar het grapje van Wim Kan is leuk 🙂

  • Debbythechocoholic
    december 27, 2017

    Ik denk ook wel dat zoiets kan helpen, maar vind het ook wel eng eigenlijk.
    Over de andere fobieën: exposure therapy wil ik nooit doen hoor, in contact komen met spinnen?? NO WAY!! Ik ben doodsbang van deze wezens en zou het toch niet kunnen verwerken om oog in oog te staan met zo een spin dat je achteraf op je hand moet zetten.
    Gedragstherapie werkt heel effectief heb ik al vernomen.

    zelf heb ik geen ervaring met één van bovenstaande therapieën.

    • Miriam
      december 28, 2017

      Ha, ha, heel herkenbaar. Ook al is bekend dat exposure therapie goed werkt, ik zou het alleen doen als ik echt onder mijn spinnenangst lijdt.

Je reactie is welkom!

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *