Ontdek je hechtingsstijl: hoe makkelijk ga jij relaties aan?

De een is er beter in dan de ander: intimiteit, vertrouwen en afhankelijkheid. Hoe dat komt? Iedereen heeft weliswaar behoefte aan emotionele verbondenheid, maar niet iedereen heeft dezelfde ervaringen met wat je van je dierbaarsten kunt verwachten. De hechtingsstijl die je aanleerde als kind, zo ontdekte John Bowlby, de grondlegger van de hechtingstheorie, heeft grote invloed op je relaties in de rest van je leven. Niet alleen op die met een partner, maar ook op die met collega’s, vrienden, kinderen en anderen.

 

Hoe je je voelt en gedraagt in een relatie is dus afhankelijk van je hechtingsstijl: een belangrijke bouwsteen van je persoonlijkheid (of karakter).

 

Test je hechtingsstijl: welke van de 4?

 

Er zijn vier hechtingsstijlen. Zo’n zestig procent van de mensen heeft een veilige hechtingsstijl; ongeveer veertig procent leerde zich in mindere mate te hechten aan anderen. In welke omschrijving herken jij jezelf het best?

 

Hechtingsstijlen in volwassen hechte relaties

Hechtingsstijl
1.       Veilig (+/- 60%) –          Ik vind het makkelijk om een hechte band met anderen aan te gaan.

–          Ik kan goed omgaan met emoties van anderen.

–          Ik vertrouw anderen en vind het fijn als anderen op mij kunnen rekenen.

–          Ik maak me er niet overdreven zorgen over of anderen me aardig vinden, er voor me zijn of bij me blijven.

2.       Vermijdend (+/- 15%) –          Ik voel me prettig zonder hechte banden met anderen.

–          Ik heb het liefst dat anderen onafhankelijk zijn van mij en ik van hen.

–          Ik maak me geen zorgen over alleen zijn; ik heb niet zo snel iemand nodig.

–          Ik heb korte en oppervlakkige contacten.

3.       Ambivalent (ook wel afwerend genoemd) (+/- 15%) –          Ik vraag me vaak af of anderen me wel aardig vinden.

–          Ik heb het gevoel dat ik anderen meestal aardiger en interessanter vind dan zij mij.

–          Ik ben bang om in de steek gelaten te worden en om alleen te zijn.

4.       Angstig (ook wel gedesorganiseerd genoemd) (+/- 10%) –          Ik wil graag hechte banden met anderen, maar vind het moeilijk om anderen volledig te vertrouwen.

–          Ik ga relaties uit de weg uit angst om gekwetst te worden.

 

Hechtingsstijl = (zelf)vertrouwen + emotionele expressie + intimiteit

 

Ben je veilig gehecht? Lucky you! Dan heb je de grootste kans om gelukkig te zijn in relaties en een positieve kijk op anderen en jezelf te hebben (je vindt jezelf het waard om lief te hebben).

Ben je vermijdend gehecht? Dan heb je waarschijnlijk ook voldoende zelfvertrouwen, maar heb je zo je twijfels over anderen. Daardoor scoor je laag op emotionele expressie en intimiteit in romantische relaties, vriendschappen etc. Dat wil zeggen: het delen van persoonlijke informatie, gedachten en gevoelens, en het open, gevoelig en niet-afwijzend reageren op anderen, is niet je sterkste kant.

Ambivalent gehechte types daarentegen, hebben weinig zelfvertrouwen, scoren hoog op emotionele expressie en zijn het meest emotioneel afhankelijk van anderen; ze streven steeds naar acceptatie door mensen van wie ze het oordeel belangrijk vinden.

Angstig gehechte mensen hebben zowel weinig zelfvertrouwen als weinig intimiteit; dit laatste uit angst om gekwetst te worden.

 

Wat merken anderen van je hechtingsstijl?

 

Binnen een partnerrelatie heeft je hechtingsstijl bijvoorbeeld gevolgen voor de mate waarin je steun zoekt en geeft. Degenen met een vermijdende of angstige hechtingsstijl doen dit het minst, vanwege hun negatieve kijk op anderen.

 

Maar ook in andere soorten relaties zie je duidelijke verschillen. Zo durven ambivalent gehechte types zich het snelst kwetsbaar op te stellen in contacten met anderen; en vinden mensen met een angstige of ambivalente hechtingsstijl het het moeilijkst om over relatieproblemen, bijvoorbeeld met hun kinderen, te discussiëren. Dit wakkert namelijk hun verlatingsangst aan.

 

Hoe kom je aan je hechtingsstijl?

 

De kans is verreweg het grootst dat je je hechtingsstijl in je vroege jeugd aanleerde door de manier waarop je ouders (of andere opvoeders) met je omgingen. Je hechtingsstijl blijft redelijk stabiel in de rest van je leven, maar kan soms wel veranderen door andere relatie-ervaringen, bijvoorbeeld op school of met liefdespartners. Vaak geven ouders hechtingspatronen door aan hun kinderen; tenzij ze zich bewust zijn van hun (onveilige) hechtingsstijl en moeite doen om deze te doorbreken.

 

Opvoedsituaties per hechtingsstijl

 

Dit soort opvoedsituaties leiden tot de volgende hechtingsstijlen:

 

Hechtingsstijl Opvoedsituatie
Veilig Een kind dat veilig gehecht is, zoekt de nabijheid van z’n ouders, voelt zich vrij om nieuwe dingen te onderzoeken en te leren en heeft er vertrouwen in dat z’n ouders beschikbaar zijn. De ouders herkennen de behoeften van hun kind en gaan er consequent op in.
Vermijdend Een kind dat vermijdend gehecht is, heeft geen vertrouwen in de beschikbaarheid van z’n ouders. Die negeren namelijk de behoeften van hun kind waardoor dat, als het gestrest is, geen aandacht vraagt uit angst voor afwijzing. Deze vorm van hechting kan ontstaan als een kind vaak afgewezen of verwaarloosd wordt of veel verschillende opvoeders heeft.
Ambivalent (afwerend) Een kind dat ambivalent gehecht is, is onzeker over de beschikbaarheid van z’n ouders. Deze vorm van hechting kan ontstaan als het kind zijn aandacht niet op het goede moment krijgt of niet in de juiste mate. Ambivalente hechting kan ook ontstaan als de ouders erg onberekenbaar zijn en steeds anders op de behoeften van hun kind reageren. Ze zijn er bijvoorbeeld op een overdreven manier als het niet hoeft en ze zijn er niet in ‘noodsituaties’.
Angstig (gedesorganiseerd) Een kind dat gedesorganiseerd gehecht is, laat tegenstrijdig gedrag zien: chaotisch, angstig, bizar. Voor het kind is de ouder een bron van angst, maar tegelijk de beschermer. Deze vorm van hechting kan ontstaan door verwaarlozing, mishandeling, misbruik en/of dreigementen.

 

Was je als kind al heel bang om in de steek gelaten te worden? Of trek je je juist niet zoveel van anderen aan? Dat ligt niet altijd aan je ouders! Soms ben je gewoon met wat minder ‘hechtingstalent’ geboren. Dat is bijvoorbeeld het geval bij mensen met de psychische stoornis autisme.

 

Hechtingsproblemen en psychische problemen

 

Behalve met je zelfvertrouwen en relaties, hangen hechtingsstijlen ook samen met psychische problemen.

 

Zo zijn kinderen van ouders met psychische problemen of een verslaving; en kinderen die veel scheidingen meemaakten of opgroeiden in een kindertehuis, relatief vaak onveilig gehecht. Daarom komen hechtingsproblemen relatief veel voor bij adoptie- en pleegkinderen.

 

Hoewel behoorlijk wat mensen in meer of mindere mate kampen met hechtingsproblemen, hebben maar heel weinig mensen (zo’n 1%) echt een hechtingsstoornis. Bij deze psychische stoornis, die omschreven staat in het Handboek voor de Classificatie van Psychische Stoornissen, is sprake van zeer ingrijpende en veelomvattende hechtingsproblemen.

 

Onveilige hechting, zeker een angstige hechtingsstijl, is wel een risicofactor voor veel andere psychische stoornissen, zoals angst-, stemmings- en gedragsstoornissen. Als er ook nog sprake is van andere risicofactoren, zoals het ervaren van een trauma, wordt de kans op psychische problemen groot.

 

Ik vond de hechtingstheorie van John Bowbly destijds een eyeopener. Helpt ‘ie jou om jezelf en anderen beter te begrijpen?

 

[Bronnen: Social Psychology, E. Smith e.a.; WikipediaPsycholoogmirellabrok.nlNJI.nlStroeckenverdult.beWij-leren.nl; Anababa.nl]
4 Reacties
  • Marja
    april 2, 2017

    Ik heb zojuist ontdekt dat ik een vermijdende hechtingsstijl heb. Mijn moeder verloor haar broer die zelfmoord pleegde in de tijd dat ik net geboren was. Ik geloof dat zijn troost vond ik mij. Maar gaf ik dan niet haar troost, ipv zij mij? Als ik een liefdevolle persoon moet bedenken was dat eerder mijn vader dan mijn moeder.
    Nu heb ik moeite met mijn emoties te uiten en te voelen waardoor mijn relatie al twee keer is afgebroken, terwijl we wel van elkaar houden. Hoe kan ik mijn hechtingsstijl veranderen?

    • Miriam
      april 4, 2017

      Beste Marja, dat kan bijvoorbeeld door een relatie aan te gaan met een veilig gehechte partner, van wie je kunt leren. Of door in (relatie)therapie te gaan. Een goed artikel in dit kader is https://www.psychologiemagazine.nl/artikel/lessen-in-de-liefde/. Ook in het boek ‘Omgaan met hechtingsproblemen’, van Pieternel Dijkstra, kun je tips vinden. Ik hoop dat het je helpt!

  • Judith
    juni 12, 2016

    Interessant onderwerp. Jammer dat het al zo vroeg bepaald wordt, vooral door anderen ….

    • Miriam
      juni 15, 2016

      Da’s inderdaad erg jammer. Ook dat het vaak van generatie op generatie overgaat… Maar als ouders zich daar bewust van zijn, is daar gelukkig wel wat aan te doen :-).

Je reactie is welkom!

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *


Lees vorig bericht:
Don't Quit Poem Gedicht Geloof, Hoop, Liefde
Mooi gedicht om iemand mee op te peppen! (of jezelf)

Wat moet je zeggen tegen iemand die in de put zit? Dat is niet altijd even makkelijk. Soms zeg je onbedoeld...

Sluiten